حسام عشقی صنعتی

Hesam Eshghi Sanati

خلاقیت و تفکر سیار در طراحی

Creativity and Mobile Thinking in Design

این یادداشت (با اندکی تاخیر) در پاسخ به دومین ضیافت معمارانه ی محمدرضا شیرازی با موضوع « خلاقیت- معماری » نگاشته شده است . 

نقطه ی عطف تحولات فرآیندهای طراحی معماری ، ورود علم به صحنه ی طراحی است ، که شاخه ای از پژوهش را در طراحی می آفریند . چنین ظهوری ، توسعه دادن طبقه بندی مسایل طراحی ، پژوهش تجربی و ادبیان پژوهی ( در روش شناسی طراحی ) است که نقطه ی شروعیست بر مسایل طراحی پژوهی. رویکرد علمی در منتهای فرآیندی نمودن طراحی ، قلمروی دانش را در طراحی مبتنی بر همراهی چهار زیرشاخه ی مهندسی ، زیبایی شناسی ، اقتصاد ، توسعه ی تولیدات جدید و با پس زمینه ای از ریاضیات و اطلاعات معرفی می نماید . هربرت کریستیانز (Herbert Christiaans ) یکی از صاحبنظران در این زمینه ، در پیشگفتار رساله ی دکتری اش با عنوان « خلاقیت در طراحی ؛ نقش قلمروی دانش در طراحی » از دانشگاه دلفت در سال 1992 می نویسد : " من خوشبخت بوده ام که توانستم بعد گذشت مدتی قریب به ده سال ، فعالیت خلاق طراح را جستجو نمایم ". کریستیانز این فعالیت را معطوف به بهبودبخشیدن آموزش طراحی و نیز پیشرفت ابزارهای طراحی می داند و با معیار قراردادن دانش و فعالیت طراحی ، مدلی از تعاملات این دو به عنوان یکی از خلاقانه ترین جستجوهای بشری ، ارائه می نماید .

مراحل خلاقه ی فرآیند طراحی معماری ، متناوبا با فعالیت های شدید ذهنی و استراحت ذهن در مدت اندکی آغاز شده و پایان می یابد . همانطور که لاوسون فرآیند خلاقیت را در مدلی پنج مرحله ای توصیف می نماید که ابتدا با تشخیص وجود مسئله یا مسایل و تصمیم به حل آن ها آغاز می شود و در مرحله ای از این فرآیند ، بدون تلاش آگاهانه و با تفکری معطوف به وجود مسئله ای روشن برای شروع کار خلاقانه ، در مرحله ی بعد ظهور ناگهانی ایده و در پایان با پاسخ به مسئله خاتمه می یابد . در این فرآیند ، ایده در پاسخ به مسئله ی طراحی بسیار اهمیت دارد و تصمیم سازی و انتخاب دقیق از میان صدها راه حل که در پس فرموله شدن مسئله در ذهن می آید ، غایت مسئله است . این ایده به عنوان محصولی خلاق ناشی از تفکر همگرا و واگرایی است که در تکامل همزمان و مساوی بر ذهن طراحی هجوم می آورد و در صورت تراکم ایده ها ، به عقیده ی نگارنده ، طراح باید مسیرهای اندیشه را همزمان به پیشرفت وادارد و به آن ها اجازه دهد تاثیر خودرا هرچند اندک بگذارند ، سپس به انتخاب صحیح و طراحی بپردازد .

  
نویسنده : Hesam Eshghi Sanati - حسام عشقی صنعتی ; ساعت ٥:٢٠ ‎ب.ظ روز جمعه ۳٠ آذر ۱۳۸٦
تگ ها :