حسام عشقی صنعتی

Hesam Eshghi Sanati

ماسوله . گنجينه ی گيلان

پیش از آنکه شهرهای جدید در گوشه و کنار ایران پدیدار شوند و پیش از آنکه شهرهای تاریخی ایران در نوسازی و بازسازی معاصر تحت تاثیر فرم ها و مدل های جدید ، شکل و شمایل ظاهری شهرهای غربی را بیابند اشکال متنوع استقرار و اسکان مردم ایران زمین جلوه ای دیگر داشت که امروزه تاریخی و شگفت انگیز توصیف می شود. برخی از این شگفتی ها در بافت های تاریخی شهرهای قدیمی ایران با طرز اعجاب آوری به بقای خود ادامه می دهند و برخی دیگر به ورطه ی نابودی سپرده می شوند . فضای روستایی ایران که بستر شکوفایی بخشی مهمی از تمدن گذشته ی ایران زمین است کمابیش در معرض خطر هجوم جریان نوسازی معاصر قرارگرفته است و ناگزیر به سمت و سوی شبیه سازی شهرهای امروزی سوق داده می شود ، اما شگفتا که هنوز بخش قابل توجهی از روستاهای دیرینه و قدیمی ایران که قلب زندگی و فرهنگ گذشته در آنها می تپد به حافظان بی دلیل جلوه های ماندگار میراث فرهنگی و روستایی ایران تبدیل شده اند که اگر به یاری آن ها شتافته نشود در اندک زمان تاریخی از پای درخواهند آمد و بلافاصله بخش مهمی از نمادهای فرهنگی و میراث هنری ایران که همانند گنجینه های بی مانندی در اقصی نقاط کشور جای گرفته اند ، نابود خواهند شد . درجنوب غربی استان گیلان و در دامنه ی جنگلی کوه های تالش در دره ی ماسوله رودخانه ی همرنگ با طبیعت همیشه سبز کوهپایه ای ، شهری زیبا قرار دارد با عمری به بلندای تاریخ . این شهر تاریخی که در 30 کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن واقع شده ، ماسوله نام دارد .

 ماسوله در گذشته به نام خورتاب خانی ، قزل دره و ماسالار خوانده می شد و در مورد کلمه ی ماسوله این روایت وجود دارد که معروف است چون این محل درکنار کوهی به نام ماسالار واقع شده بود به نام (ماسالار) معروف شد و بر اثر گذشت زمان و کثرت استعمال به تدریج ماسوله نامیده شده است .ماسوله در غرب شهرستان فومن و منتهی الیه جنوب غربی استان گیلان و تقاطع سه استان گیلان ، زنجان و اردیبل واقع است . این شهرک تاریخی از قسمت شمال و شمال شرقی به شهرستان ماسال و توابع آن ،از جنوب به پشت کوه خمسه زنجان و از مشرق به جلگه ی فومنات محدود است . موقعیت این شهرک به گونه ایست که از سه طرف شمال ،جنوب و مغرب توسط کوهستان محصور گردیده و فقط از طرف شرق به جلگه ی فومنات کشیده شده است . ماسوله و توابع آن از شمال به جنوب 12 کیلومتر طول و از مشرق به مغرب 30 کیلومتر عرض دارد . مهمترین ویژگی ماسوله وضعیت خاص بناهای این شهرک است . بناهای این شهرک در کناره ی شمالی ماسوله رودخانه ای به طرز زیبا و مهندسی خاص به طرف کوهپایه پیش رفته است . قرار گرفتن خانه ها و دیگر ساختمان ها طوری است که بایک نگاه گویی پلکانی بزرگ از کوه به دره کشیده شده است . این وضعیت ساختمانی باعث شده است که خانه های ماسوله حیاط نداشته باشند و حیاط آنها تحتانی است . ورود و خروج به این شهرک فقط از طریق عبور از بام خانه ها امکان پذیر است و جالب توجه اینکه عبور مردم حتی چهارپایان ازبام این خانه ها بدون اعتراض صاحبخانه ها انجام می شود و این مساله از قدیم جزو قراردادهای اجتماعی حاکم بر ماسوله بوده است .البته ترکیب ساختمان های این شهرک طوری است که خانه های ماسوله دورتادور بازار اصلی شهر بنا شده اند ،از این رو برای رسیدن به بازار ماسوله حتما باید از یکی از محلات ماسوله عبور کرده وگرنه راه دیگری وجود ندارد غیر از بازار ماسوله که در مرکز شهر واقع شده است .

  

نویسنده : Hesam Eshghi Sanati - حسام عشقی صنعتی ; ساعت ۱۱:٠۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٦ اسفند ۱۳۸٥
تگ ها :